Rehber
Menüde kalori ve alerjen zorunlu mu? 2026–2027 takvimi ve kurallar
Evet, kademeli olarak. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın gıda etiketleme kılavuzuna göre ulusal zincirlerde 1 Temmuz 2026’dan beri zorunlu; zincir olmayan işletmelerde içindekiler ve alerjen bilgisi 31 Aralık 2026’dan, porsiyon başına kalori 31 Aralık 2027’den itibaren menüde yer almalı. Alerjen, alkol ve domuz içeren ürünler vurgulanarak belirtilir; bilgiler basılı menü, pano, ekran ya da karekodla verilebilir.
dokunaç ekibi6 dk okuma
Kısaca
- Restoran, kafe ve pastanelerde her ürünün içindekileri, alerjenleri ve porsiyon başına kalorisi menüde yazacak.
- Ulusal zincirlerde 1 Temmuz 2026’da başladı; zincir olmayan işletmelerde içindekiler ve alerjen için son tarih 31 Aralık 2026, kalori için 31 Aralık 2027.
- Alerjen, alkol ve domuz içeren ürünler diğer bilgilerden ayrışacak şekilde (kalın yazı, renk) vurgulanmalı.
- Kalori, malzemelerin ortalama enerji değerlerinden reçeteye göre hesaplanabilir; laboratuvar şart değil.
- Bilgi karekodla verilecekse masaya “karekodla ulaşabilirsiniz, isteyene ayrıca verilir” notu konmalı.
Bu rehberde
Haberlerde “menülerde kalori zorunlu oldu” başlıkları dolaşıyor, ama tarihler herkes için aynı değil. Bu yazıda Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu (10 Mart 2026 revizyonu, madde 41, 43.5 ve 47) ile Bakanlığın 30 Haziran 2026 duyurusunu esas aldık.
Kim, ne zamana kadar uymalı?
Kılavuz işletmeleri üç gruba ayırıyor. Hangi grupta olduğun, iki son tarihten hangisinin seni ilgilendirdiğini belirler.
| İşletme | İçindekiler ve alerjen | Kalori (porsiyon başına) |
|---|---|---|
| Ulusal çapta zincir işletmeler | 1 Temmuz 2026 (başladı) | 1 Temmuz 2026 (başladı) |
| Sadece bir ilde 3 ve daha fazla şubesi olanlar | 31 Aralık 2026 | 31 Aralık 2026 |
| Diğer bütün işletmeler | 31 Aralık 2026 | 31 Aralık 2027 |
Mahalledeki tek şubeli kafe, lokanta ya da pastane üçüncü grupta: içindekiler ve alerjen için yaklaşık iki ay, kalori için bir yılı aşkın süre var. Alerjen bildirimi ise toplu tüketim yerlerinde zaten zorunluydu; yeni olan, bilgilerin menüde düzenli ve görünür şekilde verilmesi.
Menüye ne yazılmalı?
- İçindekiler: Ürünün bileşenleri. Kılavuzdaki örnek bir et yemeği için: et, soğan, domates, sivri biber, tereyağı, sarımsak, pul biber, karabiber, kekik ve tuz.
- Alerjenler: Üründe 14 alerjenden biri varsa belirtilir.
- Alkol ve domuz: Ürün alkol ya da domuzdan elde edilen bir bileşen içeriyorsa belirtilir.
- Vurgulama: Alerjen, alkol ve domuz bilgisi kolayca görülecek şekilde, içindekilerin geri kalanından ayrışan bir yazıyla (kalın, farklı renk ya da zemin) verilir.
- Kalori: Bir porsiyonun toplam enerjisi (kcal). Porsiyonu da yazmak (ör. “300 g”, “33 cl”) müşterinin değeri yorumlamasını kolaylaştırır.
- Vegan ve vejetaryen: Bu beyanı yapan işletme bunu menüde açıkça göstermeli; beyan gerçeği yansıtmalı.
Beyan işletmenindir
14 alerjen hangileri?
Yönetmelikteki alerjen listesi Avrupa Birliği’ndekiyle aynı on dört madde:
| Alerjen | Örnekler |
|---|---|
| Gluten içeren tahıllar | Buğday, arpa, çavdar, yulaf; ekmek, hamur, bulgur, galeta unu |
| Süt | Peynir, tereyağı, yoğurt, krema; laktoz dahil |
| Yumurta | Mayonez, kek, sos, köpük |
| Yer fıstığı | Fıstık ezmesi, bazı soslar |
| Sert kabuklu meyveler | Fındık, ceviz, badem, Antep fıstığı, kaju |
| Soya | Soya sosu, çikolatadaki soya lesitini |
| Susam | Tahin, simit, humus |
| Balık | Balık ve balık sosu |
| Kabuklular | Karides, yengeç, ıstakoz |
| Yumuşakçalar | Midye, kalamar, ahtapot |
| Hardal | Hardal ve hardallı soslar |
| Kereviz | Kereviz sapı ve kökü, bazı çorbalar |
| Sülfür dioksit ve sülfitler | Şarap, kuru meyve |
| Acı bakla (lüpen) | Lüpen unu |
Kalori nasıl hesaplanır?
Kılavuz laboratuvar analizi istemiyor. İşletme, bir porsiyonda kullandığı her malzemenin gramajını o malzemenin 100 gramdaki ortalama enerji değeriyle çarpar ve toplar. Ortalama değerler için Bakanlığın TURKOMP Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı kullanılabilir.
| Malzeme | Porsiyondaki miktar | 100 g’daki enerji | Porsiyondaki enerji |
|---|---|---|---|
| Dana eti (kemiksiz) | 120 g | 136 kcal | 163,2 kcal |
| Kuru soğan | 100 g | 40 kcal | 40 kcal |
| Domates | 100 g | 19 kcal | 19 kcal |
| Tereyağı | 10 g | 753 kcal | 75,3 kcal |
| Sivri biber, baharatlar, tuz | 23,5 g | 14,3 kcal | |
| Toplam | 353,5 g | yaklaşık 312 kcal |
Müşteriye sadece toplam değer verilir: menüde “312 kcal” yazar, malzeme malzeme döküm gerekmez. Reçete, porsiyon ya da tedarikçi değişince değeri yeniden hesapla. Her gün değişen ürünlerde (günün çorbası gibi) o günün reçetesine göre hesaplanan değeri yaz.
Karekodla sunarken masaya konacak not
Bilgiler basılı menüde, yazı tahtasında, broşürde, dijital ekranda ya da karekodla verilebilir. Karekodla veriyorsan kılavuz, tüketicinin kolayca görebileceği bir yerde iki şeyin yazılı olmasını istiyor: bu bilgilere karekodla ulaşılabileceği ve karekod okutacak cihazı olmayanlara istenince ayrıca sunulacağı. Masadaki plakaya ya da menünün yanına şöyle bir not yeterli olur:
“İçindekiler, alerjen ve kalori bilgilerine karekodu okutarak ulaşabilirsiniz. Karekod okutamayan misafirlerimize bu bilgiler istendiğinde ayrıca sunulur.”
İsteyen müşteriye verebilmek için menünün içindekiler ve alerjenli bir çıktısını kasada bulundurmak işini kolaylaştırır.
Fiyat listesi kuralları
Kalori ve alerjen kuralları Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan, fiyat listesi kuralları Ticaret Bakanlığı’nın Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nden geliyor. 11 Ekim 2025’ten beri masalardaki fiyat listesi karekodla gösterilebiliyor (isteyene basılısı verilmek şartıyla); giriş kapısının önündeki fiyat listesi zorunlu kalıyor ve 30 Ocak 2026’dan beri servis, masa, kuver ya da benzeri bir adla ek ücret alınamıyor. Ayrıntılar restoranda fiyat listesi kuralları rehberinde.
dokunaç QR menüde nasıl yapılır?
- Her ürüne alan: Panelde ürünün altında içindekiler, porsiyon ve kalori (kcal) kutuları var; İngilizce menü açıksa içindekilerin İngilizcesi de girilir.
- 14 alerjen, alkol ve domuz: Ürün başına işaretlenir; menüde “Alerjen:” başlığıyla vurgulu renkte, “Alkol içerir” ve “Domuz içerir” ayrı vurguyla görünür.
- Eksik uyarısı: Menü düzenleyicinin üstünde kaç üründe içindekiler ya da kalori eksik olduğu yazar; eksik kutular renkli çerçeveyle işaretlenir.
- Menü sonunda not: Menünün altında “kalori değerleri bir porsiyon içindir” ve “bu bilgiler istendiğinde ayrıca sunulur” notu kendiliğinden çıkar.
- Google’da da: Menü sayfasının yapısal verisinde kalori de yer alır; menünü Google’a eklemeyi Google’a menü ekleme rehberinde anlattık.
Masaya konacak karekod notunu plakanın yanında ayrıca bulundurman gerekir; menünün içindeki not, karekodu okutamayan müşteriye ulaşmaz. Üç menü tasarımını telefonda canlı görmek için QR menü sayfasına bak.
Hukuki danışmanlık değildir
Sık sorulan sorular
Tek şubeli bir kafeyim, kalori yazmak zorunda mıyım?
Zorunluluk geliyor ama süren var. Bakanlık kılavuzuna göre zincir olmayan ve aynı ilde üçten az şubesi olan işletmelerde içindekiler ve alerjen bilgisi için son tarih 31 Aralık 2026, porsiyon başına kalori için 31 Aralık 2027.
Kaloriyi laboratuvarda ölçtürmem gerekir mi?
Kılavuz buna gerek görmüyor: işletme, kullandığı malzemelerin ortalama enerji değerlerinden (örneğin Bakanlığın TURKOMP veri tabanı) bir porsiyonun toplam kalorisini hesaplar. Müşteriye sadece toplam değer verilir; reçete değişince değer de güncellenmeli.
Sadece QR menüde yazmam yeterli mi?
Evet, bilgi karekodla da verilebilir. Bu durumda masada ya da kolayca görülen bir yerde “bu bilgilere karekodla ulaşılabileceği ve karekod okutamayanlara istenince ayrıca sunulacağı” yazılı olmalı ve isteyen müşteriye bilgi ayrıca verilmeli.
Paket servis ve online siparişte de geçerli mi?
Evet. Kılavuza göre toplu tüketim yerlerinin mesafeli satışta (paket servis uygulamaları, web siparişi) içindekiler ve kalori bilgisini satın alma aşamasında vermesi gerekiyor.
“Ulusal zincir” ne demek, ben hangi gruptayım?
Kılavuz “ulusal çapta zincir şeklinde faaliyet gösteren” işletmeleri ayrı tutuyor ama ayrıca tanımlamıyor. Sadece bir ilde üç ve daha fazla şubesi olan işletmeler ikinci grup; geri kalan herkes üçüncü grup. Emin değilsen il tarım ve orman müdürlüğüne sor.
Eksik bilgi gören müşteri ne yapabilir?
Bakanlık, eksiklik ve uygunsuzlukların Güvenilir Gıda mobil uygulamasından ya da ALO 174 Gıda Hattı’ndan bildirilebileceğini duyurdu. Denetimi il ve ilçe müdürlükleri yapıyor.